أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
13
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
زدند و گفتند : شما ميگوئيد كه : صاحب ما عدل بود و عادل است بارى اين عدل نبود كه جمعى سبق برده و جاى گرفته را برانگيخته و ايشان را بنشاند ، خداى تعالى اين آيت فرستاد و فرمود كه : مؤمنان را شرط آنست كه يكديگر را جاى دهند و رسول در اين كه كرد كه جمعى را برانگيخت و جمعى را بنشاند مصيب « 1 » بود براى آنكه ايشان بايمان سابق بودند و بعلم بيشتر ؛ و درجات ايمان را و علم راست ميگويد : اى مؤمنان چون شما را گويند در مجلس رسول كه : فراخ باز نشينيد و جاى فراخ گردانيد چنان كه ديگرى بتواند نشستن ؛ فراخ باز نشينيد تا خداى جاى شما را فراخ گرداند در گور و در بهشت ؛ و روزى بر شما فراخ گرداند ، و چون شما را گويند كه : برخيزيد و ديگران بنشينند يا برخيزيد براى نماز و جهاد و غير آن ؛ برخيزيد تا خداى از شما آنان را كه مؤمناناند و آنان را كه ايشان را علم دادهاند درجات و منازل ايشان رفيع و عالى گرداند بايمان و علم و امتثال او امر خداى تعالى ، و خداى به آنچه شما ميكنيد آگاه و داناست . عبد اللّه مسعود چون اين آيت خواندى گفتى : اى قوم اين آيت بخوانيد و فهم كنيد تا شما را در علم رغبت افتد و شما را راغب گرداند بآموختن علم ، رسول گفت : ميان عالم و عابد صد درجه باشد هر درجه چنان كه اسبى نيكرو هفتاد سال برود . و گفت : فضل عالم بر عابد چون فضل ماه شب چهارده است بر ستارگان ديگر . و هم او گفت كه : روز قيامت سه گروه را شفاعت دهند پيغمبران را ، پس آنگه عالمان را ، آنگه شهيدان را ؛ و چه بزرگ مرتبهء است مرتبهء علم كه او واسطه است ميان نبوّت و شهادت . زهرى گفت : علم نرينه است دوست ندارند او را الّا مردان نر . [ سوره المجادلة ( 58 ) : آيات 12 تا 13 ] يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا ناجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْواكُمْ صَدَقَةً ذلِكَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ أَطْهَرُ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ( 12 ) أَ أَشْفَقْتُمْ أَنْ تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْواكُمْ صَدَقاتٍ فَإِذْ لَمْ تَفْعَلُوا وَ تابَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَأَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ وَ أَطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ اللَّهُ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ ( 13 )
--> ( 1 ) - در بعضى نسخ : « محقّ » .